ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ

A’ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

 

Καθηγητής Γιώργος Σέκκες

 

 

 

                                        Φύλλα Κειμένου / Φύλλα Εργασίας

 


 

 

Τμήμα Γεωγραφικών Επιστημών

Καθηγητής Γιώργος Σέκκες

 

 

                    

                                           ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ

 

      Οι τρεις βασικές μετρήσεις του μεγέθους της σφαίρας είναι η ακτίνα, διάμετρος και η περιφέρεια. Για ένα συγκεκριμένο τομέα, αν κάποια από τις μετρήσεις είναι γνωστή τότε τα άλλα δύο είναι εύκολο να υπολογιστούν.

       Η ακτίνα της Γης, ή η απόσταση από την επιφάνεια προς το κέντρο, είναι περίπου 3.950 μίλια ή 6.350 χιλιόμετρα. Η διάμετρος της Γης η ευθεία απόσταση από ένα σημείο στην επιφάνεια για το αντίθετο σημείο είναι ίση προς δύο φορές της ακτίνας, που έρχεται να είναι 7.900 μίλια ή 12.700 χιλιόμετρα. Τέλος η γήινη περιφέρεια που είναι το μήκος μιας γραμμής που στην επιφάνεια είναι 24.900 μίλια ή 40.000 km.

 

 

 

 

 

Η έννοια της κατεύθυνσης είναι ζωτικής σημασίας για τον τομέα της γεωγραφίας, διότι κάθε στοιχείο στην γη είτε είναι ανθρώπινο ή φυσικό έχει μια συγκεκριμένη τοποθεσία. Οι γεωγράφοι ασχολούνται με την κατανόηση αυτών των ανθρωπίνων και φυσικών φαινομένων που  αλληλεπιδρούν πάνω στη γη. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να τοποθετήσουν πάνω σε χάρτες τον τόπο εγκατάστασης τους.
Ένα είδος παγκόσμιου συστήματος εντοπισμού αυτών των φαινομένων,  το όπιο χρησιμοποιείται και σήμερα, είναι το σύστημα του γεωγραφικού πλάτους και μήκους, γνωστό ως "σύστημα γεωγραφικών συντεταγμένων".

 Αυτό το σύστημα βασίζεται σε τοποθεσίες του Βόρειου, του Νότιου, Δυτικού και Ανατολικού ημισφαιρίου. Είναι, συνεπώς, ένα σύνολο συγκεκριμένων και συναφών γραμμών από Βορρά προς Νότο και Ανατολής προς την Δύση. Η εν λόγω γραμμές είναι σε θέση να προσφέρουν συγκεκριμένη θέση σε κάθε τόπο αλλά και φαινόμενο ανά τον κόσμο. Ας δούμε πως :

 

Γεωγραφικό πλάτος:
Γεωγραφικό πλάτος είναι οι  παράλληλες
γραμμές που επεκτείνονται σε μια κατεύθυνση από την ανατολή προς την δύση, αλλά χρησιμοποιούνται για να βρίσκουν τοποθεσίες στο βόρειο ημισφαίριο και το νότιο ημισφαίριο. Η γραμμή εκκίνησης, η οποία αποτελεί τον ισημερινό αποδίδει αξία των 0° μοιρών γεωγραφικού πλάτους. Το ήμισυ της γήινης επιφάνειας, που βρίσκεται βόρεια του ισημερινού ονομάζεται το βόρειο ημισφαίριο και σε όλες τις γραμμές του γεωγραφικού πλάτους περιλαμβάνει ένα "Β" μετά από την αξία τους. Για παράδειγμα: 30 °Β.
Το άλλο μισό της επιφάνειας της γης που βρίσκεται νότια του ισημερινού ονομάζεται το νότιο ημισφαίριο και όλα γεωγραφικό πλάτος τιμές τέλος με ένα "Ν". Όσο μεγαλύτερη είναι η αριθμητική τιμή του πλάτους της γραμμής τόσο πιο  μακρύτερα είναι από τον Ισημερινό. Το υψηλότερο σημείο που μπορεί να φτάσει ο Βορράς είναι στο Βόρειο Πόλο που η αξία του βρίσκεται στις οποία 90ºΒ. Το ίδιο και για το Νότιο Πόλο, 90º Ν.

 Οι περιοχές η και τα φαινόμενα που βρίσκονται μεταξύ 0° - 30° ονομάζονται ως τα “χαμηλά γεωγραφικά πλάτη”. Περιοχές η φαινόμενα που βρίσκονται μεταξύ 30º και 60º Βόρεια και Νότια, αναφέρονται ως τα “μέσα γεωγραφικά πλάτη”. Οι περισσότερες από τις ευρωπαϊκές χώρες, βρίσκεται εντός των ορίων της ζώνης αυτής. Περιοχές που βρίσκονται μεταξύ 60° - 90° Βόρεια και Νότια θεωρούνται τα “υψηλά γεωγραφικά πλάτη”.

 

Παράδειγμα:

 

 

 

 

 

      Βαθμοί Γεωγραφικού πλάτους
Οι γραμμές του γεωγραφικού πλάτους είναι παράλληλες η μια με την άλλη, αν η γη θεωρείται ότι είναι μια σφαίρα με περιφέρεια των 24.900 μιλίων, το μήκος μπορεί να υπολογιστεί. Ένας κύκλος ξέρουμε ότι περιέχει 360º. Άρα μια παράλληλος γεωγραφικού πλάτους, συνεπώς πρέπει να είναι 24900 / 360 = 69 μίλια ή 111 χιλιόμετρα απόσταση από την μια στην άλλη.

      Για μεγαλύτερη ακρίβεια ένας βαθμός του γεωγραφικού πλάτους και γεωγραφικού μήκους μπορεί να υποδιαιρεθεί σε λεπτά (') και κάθε λεπτό μπορεί να υποδιαιρεθεί σε δευτερόλεπτα (''). Ένα λεπτό από το γεωγραφικό πλάτος είναι περίπου 1,15 μίλια ή 1,85 χιλιομέτρων και ένα δεύτερο μεγάλο γεωγραφικό πλάτος του είναι περίπου 100 πόδια ή 31 μέτρα μήκος.
Παράδειγμα: 30 º 07 '60''N

 

 

Γεωγραφικό Μήκος :

Είναι οι γραμμές ή μεσημβρινοί που επεκτείνονται σε κατεύθυνση Βορρά προς Νότο, αλλά χρησιμοποιούνται για την μέτρηση και καταγραφή περιοχών και φαινομένων μόνο στα Ανατολικά ημισφαίρια και Δυτικά ημισφαίρια του πλανήτη μας.
Ο όρος "μεσημβρινός" σημαίνει "το μεσημέρι" και όπως θα δούμε το γεωγραφικό μήκος είναι η βάση του συστήματός του χρόνου. Ταξιδεύοντας δυτικά ξεπερνώντας το 180° βαθμό παράλληλης γραμμής, η ώρα προχωρεί μπροστά 24 ώρες. Ταξιδεύοντας ανατολικά και περνώντας το 180° βαθμό παράλληλης γραμμής, ο χρόνος πάει πίσω 24 ώρες.

 

      Γεωγραφικό πλάτος και μήκος:
Στο σύνολό τους, το γεωγραφικό πλάτος και μήκος μπορούν να περιγράψουν με ακρίβεια μια γεωγραφική θέση μιας συγκεκριμένης τοποθεσίας. Όταν το γεωγραφικό πλάτος τέμνεται με το γεωγραφικό μήκος, τότε δίνεται μια σωστή και δεδομένη τιμή. Η θέση της κάθε χώρα μπορεί να εντοπίσει. Για παράδειγμα: 30º 22'10''Β 76º38'05''Ν.
Όταν προβάλλονται οι γεωγραφικές συντεταγμένες ενός τόπου, το γεωγραφικό πλάτος πάντα προηγείται.

 

 

 

 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ.

 

1.      Να  ονομάσετε την κεντρική συντεταγμένη που διαχωρίζει το νότιο και το βόρειο ημισφαίριο.

 

Απάντηση :_______________________________________

 

 

 

2.      Να ονομάσετε την καθετή συντεταγμένη που διαχωρίζει το ανατολικό και δυτικό ημισφαίριο.

 

 

Απάντηση:________________________________________________

 

3.       Οι κάθετες γραμμές του γεωγραφικού μήκους έχουν διαστήματα κατά 20 βαθμούς. Να γράψετε στα τετραγωνάκια τους ελλείπεις αριθμούς.

 

 

 

 

 

4.       Οι γραμμές του γεωγραφικού πλάτους έχουν διαστήματα κατά 20 βαθμούς. Να γράψετε στα τετραγωνάκια που σας δίνονται τους ελλείπεις αριθμούς.

 

 

 

  

5.       Βάση των πιο πάνω ασκήσεων, και τα φύλλα κειμένου, να συμπληρώσετε τα τετραγωνάκια με τους κατάλληλους αριθμούς.

 

 

 

       ΕΝΟΤΗΤΑ Β: ΧΑΡΤΕΣ
Χάρτες είναι ένα  μέρος της Χαρτογραφίας, είναι η τέχνη και η επιστήμη για την δημιουργία των χαρτών. Κάνοντας χάρτες, είναι σαν μια πανοραμική θέα, είναι σαν τα πούλια που βλέπουν ένα τμήμα της γης από ψηλά.

      Χάρτες, είναι μοντέλα που εκπροσωπούν διάφορα στοιχεία από τον πραγματικό κόσμο πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί. Ένα λειτουργικό ορισμό του χάρτη μπορεί να οριστεί ως «ένα μοντέλο που εκπροσωπεί την ανάλυση και την την αποθήκευση των στοιχείων του πραγματικού κόσμου, πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί».


Στοιχεία της Χαρτογραφικής Επιστήμης:
Για την παράγωγη ενός καλού χάρτη, έτσι ώστε ο αναγνώστης να το καταλαβαίνει, ένας χαρτογράφος θα πρέπει να περιλαμβάνει τα οχτώ τυπικά στοιχεία της χαρτογραφικής επιστήμης έτσι που να  σχεδίαση σωστά ένα χάρτη. Αυτά τα χαρτογραφικά στοιχειά είναι:

 
1. Τίτλος.
2. Υπόμνημα.
3. Πιστωτικές Πληροφορίες: πόσο πρόσφατα είναι τα  δεδομένα
, ονομα του χαρτογραφου κτλ.
4. Συντεταγμένες: γραμμές του γεωγραφικού πλάτους και μήκους.
5. Ονόματα: ποτάμια, τις πόλεις, τα σχολεία κτλ.
6. Πυξίδα / Προσανατολισμός

      7. Περιθώριο

8. Κλίμακα

 

 ΚΛΙΜΑΚΑ:
Κλίμακα χάρτη: είναι η σχέση μεταξύ του πραγματικού μεγέθους της γης για την έκταση και το μέγεθος της ίδιας περιοχής, εκπροσωπούμενη από τον χάρτη. Είναι η μετατροπή του πραγματικού κόσμου με  κλίμακα μιας περιοχής της γης πάνω σε ένα χαρτί.

 

 

     ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ. Τρεις τύποι κλίμακας υπάρχουν:


• Κλασματικές κλίμακες η κλίμακες αναλογίας - 1:25000 ίντσες πάνω στην γη.

• Γραφική κλίμακα - γραμμή χωρίζεται σε εκατοστά ή μέτρα, χρησιμοποιώντας το χάρακα μπορείτε να βρείτε την απόσταση από το ένα σημείο στο άλλο.

 

 

 

·        Κατά πρόταση κλίμακα ή Δήλωση : Δέκα εκατοστά προς ένα χιλιόμετρο.

 

 

Πώς μπορούμε να μετρήσουμε μιαν απόσταση μέσα από ένα χάρτη με την βοήθεια ενός χάρακα.

  

 

Μεγάλοι και Μικροί Χάρτες.

Μεγάλοι Κλίμακας Χάρτες:

Όταν ένας χάρτης ενός δεδομένου μεγέθους καλύπτει σχετικά μικρή περιοχή της επιφάνειας της γης, τότε ονομάζεται "Μεγάλος χάρτης". Μεγάλες χάρτες μπορεί να περιλαμβάνει ένα σημαντικό ποσό λεπτομέρειας. Ένας χάρτης που είναι σε κλίμακα 1:10.000 ταιριάζει με τον ορισμό της σε μεγάλη κλίμακα χάρτη. Για παράδειγμα:

 

 

 

 

 

 

 

Μικροί Κλίμακας Χάρτες:

Ένας χάρτης που είναι 1:100.000 ταιριάζει στον ορισμό της μικρής κλίμακας χάρτη γιατί καλύπτει πολύ μεγαλύτερη περιοχή, αλλά λίγες λεπτομέρειες παρέχονται. Για παράδειγμα:

 

 

 

 

 

 

 

ΙΣΟΗΨΗΣ ΚΑΜΠΥΛΕΣ

 

Οι γραμμές στο χάρτη που ενώνουν ψηφία του ιδίου ύψους καλούνται ισοϋψής καμπύλες. Αυτές μπορούν να  δείχνουν το ύψος του εδάφους και την μορφή που έχει.

 

 

 

 

 

Σύμβολα που χρησιμοποιούνται για την δημιουργία ενός χάρτη.

 

 

Κατηγορίες Χαρτών:
• Δορυφορικοί χάρτες
• θεματικοί χάρτες
• Τοπογραφικοί χάρτες
• Σκίτσο χάρτες

 

Δορυφορικοί χάρτες / Τηλεπισκόπιση:

Δορυφορικοί χάρτες / Τηλεπισκόπιση είναι η τέχνη, η τεχνολογία και η επιστήμη για να παίρνουμε πληροφορίες για ένα συγκεκριμένο αντικείμενο, χωρίς την άμεση φυσική επαφή με το αντικείμενο. Για παράδειγμα: Τηλεπισκόπιση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την μέτρηση και την παρακολούθηση σημαντικών βιοφυσικών χαρακτηριστικών και ανθρωπίνων δραστηριοτήτων επί της γης, όπως: βλάστηση, έδαφος, νερό, αστικές υποδομές, τη χρήση γης, δεδομένα εδαφικής κάλυψης, ατμοσφαιρικές μεταβλητές, ακραία φυσικά φαινόμενα, τη γεωργία, τη δασοκομία, υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κα.

Δορυφορικοί Χάρτες: παράγονται από τα δεδομένα που καταγράφονται από τους αισθητήρες και μεταδίδονται μέσω δορυφόρου προς τη γη, όπου οι υπολογιστές επεξεργάζονται τα δεδομένα σε εικόνες. Για παράδειγμα:

 

 

 

Θεματικοί Χάρτες:
Θεματικοί χάρτες είναι οι εν λόγω χάρτες που συνήθως επικεντρώνονται πάνω σε ένα θέμα, όπως η πυκνότητα του πληθυσμού, οι βροχοπτώσεις και τα λοιπά. Το παράδειγμα που ακόλουθη δείχνει καθαρά που βρίσκονται τα πιο πολλά κωνοφόρα δάση σε ολόκληρο τον κόσμο.

 



 

 

Τοπογραφικοί Χάρτες:
Τοπογραφικοί Χάρτες είναι οι χάρτες που κατά γενική αναφορά συνήθως δημιουργούνται σε μικρή κλίμακα, για να δείξου με μεγαλύτερη ακρίβεια φυσικά και ανθρωπινά φαινόμενα. Οι χάρτες αυτοί βασίζονται σε δορυφορικά δεδομένα ή αερο-φωτογραφίες, επειδή μπορούν να δουν καλύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια την έκταση.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Σκίτσο χάρτες:

Σκίτσο χάρτες είναι οι πολύ έκτακτοι χάρτες που δημιουργεί κάποιος ανά πασά στιγμή για να δείξει μια συγκεκριμένη κατεύθυνση στον αναγνώστη το πώς να πάει εκεί που θέλει.