Τμήμα Γεωγραφικών Επιστημών.

Καθηγητής Γιώργος Σεκκές

 

Β’ Γυμνασίου

Όνομα μαθητή / τριας: __________________________________

 

Γεωγραφία της Κύπρου.

 

Πληθυσμός / Χαρακτηριστικά:

Ο πληθυσμός της Κύπρου φθάνει τις 862.000. από αυτούς οι 419.000 ή ποσοστό 48,6% είναι άνδρες και οι 443.000 ή ποσοστό 51,4% γυναίκες. Επίσημες γλώσσες είναι η Ελληνική, και οι Ελληνοκύπριοι αντιστοιχούν στο 71% του πληθυσμού και σε αυτούς προστίθενται οι Αρμένιοι, Μαρωνίτες, και Λατίνοι. Οι Τουρκοκύπριοι αποτελούν το 9% του συνολικού πληθυσμού. Από τους Ελληνοκύπριους, το 67% του πληθυσμού γύρω στις 580.800 κατοικούν στις αστικές περιοχές και ποσοστό 32,6% ή 281.200 άνθρωποι κατοικούν στις αγροτικές περιοχές.

Σε ότι αφορά την ηλικιακή κατανομή του πληθυσμού της Κύπρου, το 16,5% αφορά παιδιά  από 0 μέχρι 14 ετών, το 70,7% αφορά άτομα μεταξύ 15-64 ετών, και το 12,8% ηλικιωμένους περάν των 64 ετών. Οι γεννήσεις κυμαίνονται γύρω στις 9.600 το χρόνια και οι θάνατοι γύρω στις 5.500 και η προσδοκώμενη διάρκεια ζωής είναι για τους άνδρες τα 80 χρόνια, και για τις γυναίκες τα 82,9 χρόνια.

Ο κάθε Κύπριος έχει τουλάχιστο ένα πτυχίο, αφού στην εκπαίδευση, το 100% των μαθητών ολοκληρώνουν τη φοίτηση τους στο δημοτικό. Στη μέση εκπαίδευση ολοκληρώνουν τη φοίτηση τους το 94% των μαθητών. Από αυτούς αποσύρονται από το σχολειό το 16,5% είναι άνδρες, και το 7% γυναίκες. Από αυτό το 94% των μαθητών/τριων που παραμένουν στα σχολεία, παρά πολλοί είναι αυτοί που θα εξακολουθήσουν να ασκούν την ακαδημαϊκή τους επιμόρφωση σε άλλα επιλεγμένα πανεπιστήμια που βρίσκονται στην Κύπρο άλλα και στο εξωτερικό.

Ο κάθε Κύπριος / Κύπρια παντρεύεται εύκολα στα 24 του χρόνια, αλλά χωρίζει και εύκολα από τα 30 μέχρι τα 60 του χρόνια. Κάνει κατά μέσο όρο 1,2 παιδιά και έχει κατά 30% πιθανότητες να επιλέξει για σύντροφο, άτομο άλλης εθνικότητας. Στην καθημερινότητα του, εργάζεται τουλάχιστο 56 ώρες την εβδομάδα, όπου το 70% του εργαζόμενου πληθυσμού εργάζονται σε τριτογενείς δραστηριότητες. Παρά την πρόσφατη οικονομική κρίση που μαστίζει το νησί μας, το κάθε νοικοκυριό έχει τουλάχιστο ένα αυτοκίνητο, και γενικά το βιοτικό επίπεδο του κάθε Κύπριου εξακολουθεί να είναι αρκετά καλό, σε σύγκριση με άλλες πολλές χώρες ανά το παγκόσμιο .

 

Ιστορία: 9.000 χρόνια ιστορίας, 12 διαφορετικοί κατακτητές.

Η Ιστορία της Κύπρου καλύπτει χρονικά εννέα χιλιετίες. Στη δεύτερη χιλιετία προ Χριστού, οι αχαϊκοί Έλληνες ίδρυσαν βασιλικές πόλεις με βάση το μυκηναϊκό μοντέλο, εισάγοντας την ελληνική γλωσσά, και πολιτισμό που διατηρούνται μέχρι σήμερα, παρά τις αντιξοότητες που καταγράφηκαν στη συνέχεια στην ιστορία του νησιού. Η Κύπρος έπεσε πολλές φορές θύμα ξένων παρεμβάσεων και δια μέσου των αιώνων διάφοροι κατακτητές κατέλαβαν το νησί όπως οι Ασσύριοι, Αιγύπτιοι, και Πέρσες. Μετά τη διάλυση της αυτοκρατορίας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Κύπρος έγινε μέρος της Πτολεμαϊκής αυτοκρατορίας της Αιγύπτου. Ο χριστιανισμός εισήχθη στην Κύπρο το 45 μχ από τους αποστόλους Παύλο και Βαρνάβα, και η Κύπρος έγινε μέρος του ανατολικού τμήματος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, και αργότερα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

 

Κατά την διάρκεια των σταυροφοριών, η Κύπρος κατακτήθηκε από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο της Αγγλίας, ο όποιος την πούλησε στους Ναϊτες. Μεταξύ 1192 και 1489, οι Φράνκοι Λουζινιάν καθιέρωσαν ένα βασιλικό δυτικό φεουδαρχικό μοντέλο. Η Κύπρος τότε διοικούνταν από την Δημοκρατία της Βενετίας μέχρι το 1571, όταν το νησί κατακτήθηκε από τους Οθωμανούς, και παρέμεινε σκλαβωμένο για σχεδόν 500 χρόνια. Το 1878 το νησί το κατέλαβε η Μεγάλη Βρετανία, μέχρι το τέλος του απελευθερωτικού αγώνα 1955 – 1959.

Με τις συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου, οι οποίες υπογράφηκαν από την Βρετανία, Ελλάδα, και την Τουρκία, καθώς και από εκπροσώπους των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, το 1960 η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της. Στις 15 Ιουλίου 1974, το πραξικόπημα που έγινε στην Κύπρο για να ανατρέψει την εκλελεγμένη τότε κυβέρνηση, ήταν η αφορμή για να άνοιξη την πόρτα στην Τουρκία και να εισβάλει στο νησί. Κατέλαβε το 37% του εδάφους του νησιού στο βορρά, που κυριαρχείται ακόμα μέχρι και σήμερα.

Από την 1η Μαΐου 2004 η Κύπρος είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και από την 1η Ιανουαρίου 2008 η Κύπρος εντάχτηκε στην Ευρωζώνη και υιοθέτησε το ευρώ ως το εθνικό της νόμισμα.

 

 

 

 

 

 

Γεωγραφική Θέση της Κύπρου:

Η Κύπρος είναι το τρίτο σε μέγεθος νησί της Μεσογείου, μετά τη Σαρδηνία και τη Σικελία. Η έκταση της είναι 9.251 τετραγωνικά χιλιόμετρα και έχει μέγιστο μήκος 240 χιλιόμετρα από το δυτικότερο μέχρι το ανατολικότερο της άκρο. Έχει επίσης και μέγιστο πλάτος 100 χιλιόμετρα από το νοτιότερο μέχρι το βορειότερο της άκρο. Βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο της ανατολικής λεκάνης της Μεσόγειου και απέχει 88 χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Ελλάδα. Από την Ρόδο και την Κάρπαθο απέχει 380 χιλιόμετρα. Στα βόρεια της Κύπρου η Τουρκιά που απέχει μόνο 75 χιλιόμετρα. Η Κύπρος έχει βόρειο γεωγραφικό πλάτος 34° 33΄ Β και γεωγραφικό μήκος 32° 16΄ Α.

 

Γεωμορφολογικό Τοπίο / Μορφολογία:

Από μορφολογικής άποψης, η Κύπρος μπορεί να υποδιαιρεθεί στις πιο κάτω μορφολογικές περιφέρειες :

            α) Το ορεινό σύμπλεγμα του Τροόδους

            β) Τη βόρεια οροσειρά του Πενταδάκτυλου

            γ) Την κεντρική πεδιάδα

            δ) Τη λοφώδη περιοχή γύρω από το ορεινό σύμπλεγμα του Τροόδους.

            ε) Τις παράκτιες πεδιάδες.

α) Το ορεινό σύμπλεγμα του Τροόδους

Το ορεινό συγκρότημα της νότιας οροσειράς καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του νοτιοδυτικού τμήματος και του κέντρου του νησιού και ονομάζεται οροσειρά Τροόδους από την ομώνυμη ψηλότερη κορυφή 1.951 μετρά, την κορυφή του Κυπριακού Όλυμπου. Η κορυφή παρουσιάζει απότομες κλιτύες λόγω της αποσάθρωσης και της διάβρωσης. Ως αποτέλεσμα τα ρέοντα νερά δρουν πολύ έντονα πάνω στο έδαφος και έτσι σχηματιστήκαν βαθιές κοιλάδες και φαράγγια. Στην οροσειρά του Τροόδους βρίσκονται και τα περισσότερα δάση, κυρίως από πεύκα αλλά και αλλά δασικά δέντρα όπως κυπαρίσσια, βελανιδιές και κέδροι.

Χαρακτηριστικό του Τροόδους είναι η παρουσία των οφιολιθων που αποτελούν παγκόσμιο πρότυπο παράδειγμα παλαιό-ωκεάνιου φλοιού. Τα πετρώματα αυτά έχουν ελκύσει το ενδιαφέρον πολλών πανεπιστημιακών γεωλογικών σχολών του εξωτερικού, με αποτέλεσμα να προκύψουν σημαντικές θεωρίες για τη γένεση και δομή του φλοιού των ωκεανών.

 

 

β)  Ζώνη Πενταδακτύλου

Η Ζώνη Πενταδακτύλου (ή Κερύνειας) είναι η βορειότερη γεωλογική ζώνη της Κύπρου και θεωρείται ως η νοτιότερη εμφάνιση της Ταύρο-Δειναρικής Αλπικής Ζώνης. Αποτελεί μια στενή και κρημνώδη οροσειρά, που αναδύεται απότομα από το περιβάλλον και εκτείνεται από τον Κορμακίτη στα δυτικά μέχρι τον Απόστολο Ανδρέα στα ανατολικά. Οι κορυφές της βρίσκονται σε υψόμετρο μεταξύ 700 και 1024 m. Προς βορρά χωρίζεται από τη θάλασσα με μια στενή πεδιάδα πλάτους μέχρι 5 Km. Στα νότιά της εκτείνεται η πεδιάδα της Μεσαορίας.

Η ζώνη του πενταδακτύλου βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την ακτή όπου που είναι μια οροσειρά ασβεστολιθικής σύστασης και έχει κορυφές μέχρι ύψος 1.024 μετρά. Ψηλότερη βουνοκορφή το “Κυπαρισσοβουνο” που είναι 1024 μέτρα πάνω από την στάθμη της θάλασσας.

Η οροσειρά  πηρέ το όνομα από την ομώνυμη κορυφή που έχει σχήμα χεριού με τα δάκτυλα στραμμένα προς τον Ουρανό. Η Καρπασία, στο βορειοανατολικό άκρο της οροσειράς, είναι η συνέχεια του Πενταδάκτυλου και αποτελεί από λόφους, πλάγιες και κοιλάδες.

 

γ) Την κεντρική πεδιάδα

Μεταξύ των δυο οροσειρών Τροόδους και Πενταδάκτυλου, βρίσκεται η εύφορη πεδιάδα της μεσαριάς, που εκτείνεται από την περιοχή της Μόρφου στα βορειοδυτικά μέχρι τις ανατολικές ακτές τον κόλπο της Αμμοχώστου. Τα δάση καλύπτουν περίπου το 19% της ολικής έκτασης του νησιού. Στη πεδιάδα υπάρχουν μικροί λόφοι, υψόμετρο μέχρι και 200 μέτρα πάνω από την στάθμη της θάλασσας. Υπάρχουν επίσης και τραπεζοειδή υψίπεδα «μέζας»  που αφανίζονται ιδιαίτερα στην ανατολική Μεσαορία. Τα μέζας δείχνουν το αρχικό πεδίο του εδάφους και το βαθμό της διάβρωσης. Στην κορυφή τους καλύπτονται από ανθεκτικό πέτρωμα που ονομάζεται καφκάλα, που κάθεται πάνω σε μαλακότερα πετρώματα που παρουσιάζουν χαμηλότερη αντοχή στην αποσάθρωση και διάβρωση.

Οι μεγάλοι κόλποι, Μόρφου και Αμμοχώστου σχηματιστήκαν από τη δράση της θάλασσας πάνω στα μαλακά εδάφη της Μεσαορίας, σε αντίθεση με τα σκληρά πετρώματα των δυο οροσειρών.

 

δ) Τη λοφώδη περιοχή γύρω από το ορεινό σύμπλεγμα του Τροόδους.

Το τοπίο στις παρυφές του Τροόδους είναι κυρίως λοφώδες. Βασικό χαρακτηριστικό του τοπιού είναι ότι πάνω σε ηφαιστειακά πετρώματα, όπως οι λαβες, κάθονται ιζηματογενή πετρώματα όπως μάργες και κρητίδες.

 

ε) Τις παράκτιες πεδιάδες.

Οι Κυπριακές ακρογιαλιές παρουσιάζουν εναλλασσόμενη εικόνα βράχου και αμμουδιάς, με πολυάριθμα ακρωτήρια και όρμους. Οι στενές παραθαλάσσιες πεδιάδες στο βόρειο τμήμα καλύπτονται από ελαιόδεντρα και χαρουποδεντρα.

 

ΚΛΙΜΑ

Οι κλιματολογικές συνθήκες της Κύπρου επηρεάζονται από τη μορφολογία του εδάφους το γεγονός ότι περιβάλλεται από θάλασσα δηλαδή την Γεωγραφική της θέση και ακόμα ένας λόγος είναι, η γενική κυκλοφορία των αεριών μαζών της ατμόσφαιρας που δημιουργούνται ή και που περνούν πάνω από την Κύπρο.

Η Κύπρος έχει μεσογειακό κλίμα με κύρια χαρακτηριστικά το ζεστό και ξηρό καλοκαίρι από τα μέσα του Μάη ως τα μέσα του Σεπτέμβρη. Το βροχερό αλλά ήπιο χειμώνα από τα μέσα του Νοεμβρη ως τα μέσα του Μάρτη και τις δυο ενδιάμεσες μεταβατικές εποχές, το φθινόπωρο και της άνοιξη. Στις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα η βροχόπτωση στην Κύπρο παρουσίασε πτωτική τάση, ενώ η θερμοκρασία παρουσίασε ανοδική τάση.

Στη διάρκεια του καλοκαιριού η Κύπρος και γενικά η περιοχή της ανατολικής Μεσόγειου βρίσκεται κάτω από την επίδραση του εποχιακού ψηλού βαρομετρικού, που έχει το κέντρο του στη νοτιοδυτική Ασία. Αποτέλεσμα της επίδρασης αυτής είναι οι ψηλές θερμοκρασίες και ο καθαρός ουρανός.

Στη διάρκεια του χειμώνα η Κύπρος επηρεάζεται από το συχνό πέρασμα μικρών υφέσεων, προερχόμενες από τον Ατλαντικό ωκεανό και που κινούνται στη Μεσόγειο με κατεύθυνση από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Οι καιρικές αυτές διαταραχές διαρκούν συνήθως από μια μέχρι τρεις μέρες κάθε φόρα και δίνουν τις μεγαλύτερες ποσότητες βροχής. Η συνολική μέση βροχόπτωση τους μήνες Δεκεμβρη, Γεναρη και Φελβαρη αντιστοιχεί περίπου με το 60% της βροχόπτωσης ολοκλήρου του χρόνου.

 

 

 

 

 

 

Εργασίες:

1.Με βάση του πιο κάτω πίνακα, να δημιουργήσετε μια κυκλική γραφική παράσταση, με βάση τα ποσοστά που σας δίνονται.

 

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΟΣΟΣΤΟ %

0 – 14 ΧΡΟΝΩΝ

16, 5 %

15 – 64 ΧΡΟΝΩΝ

70,7 %

65 +

12,8 %

 

2. Να χαράξετε την  πυραμίδα ηλικιών  με βάση τα δεδομένα του πινάκα που ακολουθεί. Να θυμάστε ότι στη βάση του σχήματος θα έχετε την κλίμακα % και στον κάθετο άξονα, στα αριστερά, θα έχετε την κλίμακα των ηλικιών ανά 10 χρόνια.

 

Ηλικία

Άρρεν %

Θήλυ  %

0-9

14.6

14.2

10-19

12.6

12.4

20-29

10.7

10.5

30-39

5.6

5.4

40-49

3.6

3.6

50-59

1.7

1.7

60-69

0.8

0.8

70 +

0.9

0.9